Zwervend baarmoederslijmvlies doet pijn
Door: HENK HELLEMA
Buikpijn of pijn bij het vrijen is bij meer dan de helft van de vrouwen een gevolg van endometriose. Plukjes slijmvlies van de baarmoeder zijn gaan zwerven en in het buikvlies ingegroeid. "Stoffen die de vorming van nieuwe bloedvaten remmen, lijken veelbelovend voor de behandeling van endometriose," zegt gynaecoloog-in-opleiding Annemiek Nap. Bij de maandelijkse bloeding komt ook altijd wat slijmvlies van de baarmoeder mee. Een heel natuurlijk proces. Maar bij een aantal vrouwen stroomt bloed en weefsel tijdens de menstruatie niet alleen via de vagina uit het lichaam. Iets daarvan komt ook via de eileiders in de buikholte terecht. En dat blijft niet altijd zonder gevolgen.
Plukjes baarmoederslijmvlies (endometrium) kunnen zich vastzetten op het buikvlies en daar gaan ingroeien. Op deze manier ontstaat endometriose: het slijmvlies groeit verder waar het niet thuis hoort: in de buik. Endometriose komt veel voor, zegt Nap. "Naar schatting bij tien procent van de vrouwen die nergens last van hebben. Maar veel vaker bij vrouwen met buikpijn tijdens de menstruatie of met pijn bij het vrijen: in vijftig tot tachtig procent van de gevallen." Vrouwen met klachten van endometriose wordt de pil voorgeschreven. Bij ernstiger klachten worden ook wel medicijnen gegeven die hen tijdelijk in de overgang brengen. Bij vrouwen met blijvend ernstige klachten worden baarmoeder en eierstokken verwijderd. Met haar onderzoek wilde Nap meer inzicht in het ontstaan van endometriose krijgen. Ze maakte daarbij gebruik van bebroede kippeneieren. Uit de schaal van zo'n ei haalde ze heel voorzichtig een rondje van één centimeter in doorsnede, zodat het buitenste eivlies zichtbaar werd. "Dat eivlies gebruikten we als een model voor het menselijk buikvlies." Op dat eivlies werden vervolgens stukjes menselijk baarmoederslijmvlies gelegd. "Dat weefsel kregen we van vrijwilligsters." Alleen stukjes intact baarmoederslijmvlies kunnen tot endometriose-haarden uitgroeien, blijkt uit haar onderzoek. "Losse cellen redden het niet. Voor de ingroei in het eivlies blijken ook bepaalde enzymen onontbeerlijk te zijn." Verder vond ze experimentele bevestiging dat de anticonceptie-pil de vorming van endometriose tegengaat. Voor het ontstaan van deze aandoening blijken ook nieuwe bloedvaatjes in het baarmoederslijmvlies onmisbaar te zijn. "Wanneer aan het weefsel op het eivlies stoffen werden toegevoegd die de vorming van nieuwe vaatjes remden, was er veel minder ingroei van het slijmvlies." Maar in de spreekkamer krijgen we natuurlijk alleen vrouwen met bestaande endometriose, aldus Nap. "De volgende vraag was dus: werken die remmers ook wanneer die bloedvaatjes al zijn aangelegd?" Die vraag kon ze niet beantwoorden op het kippenei, omdat menselijk weefsel al na zes dagen wordt afgestoten. Maar dat onderzoek was wel mogelijk in naakte muizen. "Deze dieren hebben een slecht werkend immuunsysteem, waardoor vreemd weefsel pas na heel lange tijd wordt afgestoten." Stukjes menselijk baarmoederslijmvlies liet ze drie weken onder de huid en in de buikholte van deze muizen zitten. "In die periode groeien nieuwe bloedvaatjes in het slijmvlies. Remmers van de bloedvatvorming bleken ook na die periode van drie weken nog effectief. Kennelijk zijn ze in staat de al gevormde bloedvaatjes weer af te breken." Nap noemt dat resultaat veelbelovend. "Het opent de weg naar nieuwe middelen tegen endometriose. Dergelijke remmers zouden we aan vrouwen met endometriose kunnen geven die nog zwanger willen worden." Bij de behandeling van kanker zijn dergelijke middelen al succesvol gebleken, aldus de promovenda. "Ze hebben bovendien weinig bijwerkingen." In Maastricht wil men in een vervolgonderzoek deze remmers eerst bij meer proefdieren uittesten. Resultaten zullen nog wel even op zich laten wachten, aldus Nap. "We moeten niet alleen hun uiteindelijke effectiviteit onderzoeken, maar ook zorgvuldig nagaan of deze middelen geen nadelige invloed op de vruchtbaarheid hebben." Ernstige buikpijn bij de menstruatie is vaak het gevolg van endometriose.
Bron:
Eindhovens Dagblad, 15 december 2004
Auteur: EDSPANINKS.