Een snelle en accurate test voor endometriose dat geen chirurgie vereist, is ontwikkeld door onderzoekers uit Australie, Jordanie en Belgie, volgens nieuw gepubliceerd onderzoek online vandaag (woensdag 19 augustus) in Europa's leidende, reproductief geneeskundig tijdschrift Human Reproduction [1].

 

Tot nu toe is er geen nauwkeurige manier geweest om endometriose vast te stellen afgezien van laparoscopie - een invasieve chirurgische ingreep - met als gevolg dat vrouwen vaak jarenlang wachten in pijn en ongemak voordat hun toestand correct is geïdentificeerd en behandeld.

 

Nu hebben onderzoekers van de Universiteit van Sydney en Mu'tah Universiteit in Karak, Jordanië, ontdekt dat als zij een klein stukje weefsel van het endometrium (het baarmoederslijmvlies) nemen, dit kan worden gedaan door een biopsie via de vagina en het testen op aanwezigheid van zenuwvezels in dit weefsel, dat men bijna 100% nauwkeurig kan constateren of er wél of geen endometriose aanwezig is. 

 

Endometriose, die naar schatting 10-15% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd beïnvloedt, is een chronische gynaecologische ziekte waarbij cellen van het baarmoederslijmvlies zich vestigen buiten de baarmoeder, in de bekken van een vrouw. Symptomen die er mee geassocieerd worden zijn onvruchtbaarheid, pijnlijke menstruaties, bekkenpijn en pijn tijdens geslachtsgemeenschap. Zodra laparoscopie heeft uitgewezen dat endometriose de oorzaak van deze symptomen is, volgt behandeling van chirurgische verwijdering (meestal via laparoscopie) van de abnormaal gesitueerde endometriumcellen. Echter, laparoscopie zelf kan gepaard gaan met complicaties en kan de vruchtbaarheid nadelig beïnvloeden bij vrouwen die geen endometriose hebben.

 

In een aparte studie, ook vandaag online gepubliceerd in Human Reproduction, heeft een andere onderzoeksgroep uit België en Hongarije vastgesteld dat de dichtheid van de zenuwvezels in het baarmoederslijmvlies ongeveer 14 keer hoger is bij vrouwen met endometriose dan bij gezonde vrouwen, en dat het gebruik van specifieke markers voor identificatie van de aanwezigheid van zenuwvezels bijna 100% zeker kan voorspellen op aanwezigheid van een minimale tot milde endometriose [2].

 

In het eerste onderzoek onder leiding van professor Ian S. Fraser, hoofd van de Queen Elizabeth II Research Instituut voor moeder en kind aan de Universiteit van Sydney en dr. Moamar Al-Jefout, assistent-professor in de reproductieve geneeskunde aan de Universiteit Mu'tah, nam men endometriale biopsies van 99 vrouwen die artsen hadden bezocht met bekkenpijn, onvruchtbaarheid of beide en die laparoscopie hadden ondergaan vanwege hun toestand.

 

De resultaten van de endometriale biopsies werden vergeleken met de resultaten van de laparoscopieën, en de onderzoekers hebben geconstateerd dat in alle 64 vrouwen met laparoscopisch bevestigde endometriose, met uitzondering van één, positief getest zijn op aanwezigheid van zenuwvezels in de endometriale biopsie. In de 35 vrouwen die d.m.v. laparoscopie geen endometriose bleken te hebben, werden in 29 gevallen ook geen zenuwvezels gevonden in de biopsieën van het endometrium. In de andere zes gevallen hadden er drie vrouwen, waar zenuwvezels aanwezig waren, ernstige pijnlijke menstruaties, pijnlijke gemeenschap en een onvruchtbaarheidsgeschiedenis. Bij de andere drie vrouwen had er eentje verklevingen, wat als te klein werd beschouwd om door te gaan voor endometriose, terwijl de overige twee endometriose als voorgeschiedenis hadden.

 

Vrouwen met endometriose en pijnlijke symptomen hadden een significant hogere zenuwvezeldichtheid in vergelijking met onvruchtbare vrouwen zonder pijn (2,3 zenuwvezels per mm2 ten opzichte van respectievelijk 0,8 mm2). De gemiddelde schatting van zenuwvezeldichtheid in vrouwen met een laparoscopische diagnose van endometriose was 2,7 per mm2.

 

De studie toonde aan dat het testen van endometriale biopsies op aanwezigheid van zenuwvezels in staat was om endometriose te diagnosticeren met 83% specificiteit (het percentage van de negatieve gevallen van endometriose correct geïdentificeerd) en 98% gevoeligheid (aandeel van de positieve gevallen correct geïdentificeerd). Deze dubbel blinde studie bevestigt de resultaten van een pilot-studie in 2007 gepubliceerd door de dezelfde groep [3].

 

Dr Al-Jefout zei: "Deze studie heeft aangetoond dat testen op zenuwvezels in endometriale biopsies een geldig en zeer nauwkeurige diagnostische test voor endometriose is. Deze test is waarschijnlijk net zo nauwkeurig als beoordeling via laparoscopie, de huidige gouden standaard, vooral omdat het onduidelijk is hoe vaak endometriose over het hoofd wordt gezien, zelfs door ervaren gynaecologen. Biopsie van het endometrium is duidelijk minder invasief dan een laparoscopie, en deze test kan helpen om de huidige langdurige vertraging bij de diagnose van de aandoening te verminderen, evenals het toelaten van een meer effectieve planning voor formele chirurgische of langdurig medisch management. Het kan bijzonder nuttig zijn in gevallen van onvruchtbaarheid."

 

Momenteel houdt laparoscopische diagnose van endometriose in dat de vrouw in het ziekenhuis ligt voor de chirurgische procedure, een verdoving, en de aanwezigheid van artsen, verpleegkundigen en dure apparatuur. In sommige landen zijn er lange wachtlijsten voor operaties. In tegenstelling, het nemen van een endometriale biopsie is relatief snel en eenvoudig te organiseren en uit te voeren en de resultaten zijn ongeveer beschikbaar binnen drie dagen. Echter, dr. Al-Jefout zei: "Het moet worden benadrukt dat deze test een zorgvuldig verzamelde endometrium biopsie vereist en een ervaren immunohistochemische pathologisch laboratorium, voor bevestiging of uitsluiting van de aanwezigheid van zenuwvezels."

 

Hij vervolgt: "Onze resultaten wijzen erop dat een negatief endometrium biopsie resultaat, endometriose zou missen in slechts één procent van de vrouwen. Het uitvoeren van een geplande laparoscopie alleen op een vrouw met een positief endometrium biopsie resultaat, zou ertoe leiden dat in tachtig tot negentig procent van deze vrouwen endometriose wordt bevestigd. Dus, het gebruik van deze diagnostische test in een onvruchtbaarheidsonderzoek zou het aantal laparoscopieën aanzienlijk verminderen, zonder vermindering van het aantal vrouwen bij wie endometriose wordt gediagnosticeerd en die chirurgisch worden behandeld.

 

Bovendien, zei hij, dat het bijzonder nuttig kan zijn bij tieners met krampachtige symptomen zonder een familiaire endometriose geschiedenis. "De gebruikelijke diagnostische vertraging in deze speciale groep is groter dan bij oudere vrouwen. Een biopsie van het endometrium, met bevestiging of uitsluiting van de diagnose endometriose, zal helpen bij vroegere behandeling en eventueel de voortgang van endometriose te voorkomen, waardoor de leefstijl verbetert en hun toekomstige vruchtbaarheid wordt beschermt."

 

De onderzoekers zijn van plan de test te blijven gebruiken bij patiënten en zoeken naar andere markers die helpen de test verder te verfijnen. "Het zou ideaal zijn om een bloedtest te ontwikkelen als een nog eenvoudiger middel om artsen vroegtijdig informatie te geven over de aanwezigheid of afwezigheid van endometriose, als hulp bij het stellen van een vroege diagnose. Echter, deze endometriale biopsietest heeft bewezen zo effectief te zijn dat het momenteel de enige test is met gelijkwaardige doeltreffendheid van een diagnostische laparoscopie verricht door een ervaren gynaecoloog," besloot hij.

 

In het tweede onderzoek, geleid door professor Thomas D'Hooghe, coördinator van de Universiteit van Leuven Fertiliteitscentrum (België), keken onderzoekers naar 40 endometrium monsters, waarvan de helft uit vrouwen met minimale tot milde endometriose gediagnosticeerd door laparoscopie en histologie (microscopische onderzoek van weefsel), en de helft uit vrouwen zonder deze aandoening. Zij analyseerden de weefsels voor diverse markers waaruit de aanwezigheid van vier soorten zenuwvezels bleek (zintuiglijke C, A∂, adrenoceptoren en cholinerge zenuwbanen).

 

Dr Attila Bokor, een doctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Leuven, die het onderzoek deed in het kader van zijn promotie-project: "We hebben zenuwvezels waargenomen in de endometrium monsters van negentig procent (18 van de 20) van de vrouwen met endometriose. De dichtheid varieerde gedurende de monsters, weinig exemplaren resulteerden in meer dan 30 per mm2, en de meeste tussen de 0 en 10 per mm2. Geen, of zeer weinig, zenuwvezels werden ontdekt in een van de monsters uit vrouwen zonder endometriose. De dichtheid van de kleine zenuwvezels is ongeveer 14 keer hoger in baarmoederslijmvlies van patiënten met een minimale tot milde endometriose in vergelijking met vrouwen met een normaal bekken. "

 

Prof D'Hooghe zei: "Onze gegevens tonen aan dat de combinatie van drie verschillende neurale markers de gevoeligheid verhoogt, de specificiteit en de diagnostische nauwkeurigheid van deze methode voor het testen op endometriose. De test diagnosticeerde endometriose met 95% gevoeligheid en 100% specificiteit."

 

Dr Bokor en het team van Prof D'Hooghe zullen een geblindeerde validatie studie in september 2009 doen ter bevestiging van de resultaten van hun onderzoek. "Als dit onze bevindingen bevestigt, dan geloven we dat ons onderzoek een solide basis kan zijn voor een eenvoudige, betrouwbare en relatief goedkope methode voor niet-invasieve diagnose van minimale en milde endometriose, omdat trans-cervicale baarmoederslijmvlies en immunohistochemische bemonstering en analyse, geroutineerde gynaecologische en pathologische procedures zijn. Ons onderzoeksprogramma is ook gericht op het ontdekken van nieuwe biomarkers die ervoor kunnen zorgen om een bloedtest voor endometriose te ontwikkelen ", aldus Prof D'Hooghe.

 

---

[1] Diagnosis of endometriosis by detection of nerve fibres in an endometrial biopsy: a double blind study. Human Reproduction journal. doi:10.1093/humrep/dep275

[2] Density of small diameter sensory nerve fibres in endometrium: a semi-invasive diagnostic test for minimal to mild endometriosis. Human Reproduction journal. doi:10.1093/humrep/dep283

[3] A pilot study to evaluate the relative efficacy of endometrial biopsy and full curettage in making a diagnosis of endometriosis by the detection of endometrial nerve fibers. Al-Jefout M, Andreadis N, Tokushige N, Markham R, Fraser I. Am J Obstet Gynecol 2007 Dec 197(6):578.e1-4

 

Notes:

Pdfs of the full research papers are available at:

http://www.oxfordjournals.org/eshre/press-release/freepdf/dep275.pdf

and

http://www.oxfordjournals.org/eshre/press-release/freepdf/dep283.pdf

 

Human Reproduction is a monthly journal of the European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE), and is published by Oxford Journals, a division of Oxford University Press.

Please acknowledge Human Reproduction as a source in any articles.

ESHRE's website is: http://www.eshre.com/

 

Vertaald door Weia